Τρία χρόνια τώρα, για εμάς τους συγγραφείς του Πολλαπλού Βιβλίου, ο χρόνος δεν μετριέται με μήνες ή εποχές. Μετριέται με «παρατάσεις», με αιφνίδια «επείγοντα», με προθεσμίες που μετακινούνται διαρκώς – αλλά σχεδόν πάντα καταλήγουν στις ίδιες ημερομηνίες: Χριστούγεννα, Πάσχα, Καθαρά Δευτέρα, κατακαλόκαιρο, 30 Αυγούστου. Η έννοια της αργίας, της ανάπαυσης ή ακόμη και του στοιχειώδους προσωπικού χρόνου έχει, εδώ και καιρό, καταργηθεί σιωπηρά.
Η επίσημη αφήγηση μιλά για «χρονοδιαγράμματα». Η εμπειρία όσων εργάζονται πραγματικά στο εγχείρημα δείχνει κάτι διαφορετικό: χρονοδιαγράμματα προσχηματικά, που δεν λειτουργούν ως εργαλείο οργάνωσης, αλλά ως μηχανισμός πίεσης. Πίεσης ανισοβαρούς, χωρίς προβλεψιμότητα, χωρίς θεσμική συνέπεια και χωρίς έγκαιρη ανάληψη ευθύνης.
Ήδη από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας –και μάλιστα πριν συμπληρωθεί ο πρώτος χρόνος– εκδότης, με επίσημη επιστολή του, ανέδειξε με σαφήνεια τις δομικές στρεβλώσεις του εγχειρήματος.
Στην επιστολή εκείνη, που ουδέποτε έτυχε ουσιαστικής απάντησης, γινόταν λόγος για μια διαδικασία που «θυμίζει πια κακοποιητική διαδικασία». Η διατύπωση μπορεί τότε να ενόχλησε. Σήμερα, τρία χρόνια μετά, μοιάζει δυστυχώς ακριβής.
Και όλα αυτά υπό μια συνθήκη που σπάνια λέγεται δημόσια: επί τρία χρόνια, οι συγγραφείς του Πολλαπλού Βιβλίου εργάζονται χωρίς να έχουν λάβει ούτε ένα ευρώ.
Επιστημονική, συγγραφική, παιδαγωγική και τεχνική εργασία υψηλών απαιτήσεων στηρίχθηκε αποκλειστικά στην αντοχή, στο φιλότιμο και στην πίστη όσων συμμετείχαν. Αν δεν υπήρχε η έμπρακτη στήριξη των εκδοτικών οίκων, το Πολλαπλό Βιβλίο θα ήταν ήδη καμμένη υπόθεση.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η λογική δεν ανήκει στο παρελθόν. Συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Όπως ακριβώς και τώρα: οι συγγραφείς καλούνται εκ νέου να προχωρήσουν σε διορθώσεις, πολλές από τις οποίες δεν προκύπτουν από ουσιαστική παιδαγωγική ή επιστημονική αξιολόγηση, αλλά από τυποποιημένες ή τεχνικές παρατηρήσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι παρατηρήσεις αυτές φέρουν όλα τα χαρακτηριστικά αυτοματοποιημένων ελέγχων μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI), ακόμη και εφαρμογών τύπου ChatGPT, χωρίς σαφές αποτύπωμα ανθρώπινης κρίσης ή επιστημονικής ευθύνης. Κι όμως, αντιμετωπίζονται ως δεσμευτικές. Και φυσικά, η προθεσμία λήγει –όπως σχεδόν πάντα– σε ημέρα αργίας: 23 Φεβρουαρίου, Καθαρά Δευτέρα, στις 23:59. Άλλη μία «σύμπτωση» σε μια τριετία γεμάτη τέτοιες συμπτώσεις.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο οι προθεσμίες. Είναι η συστηματική απαξίωση. Από την κορυφή της θεσμικής πυραμίδας έως το τελευταίο στάδιο αξιολόγησης, η στάση που βιώσαμε δεν θύμιζε συνεργασία για ένα εθνικό εκπαιδευτικό έργο, αλλά μια διαδικασία όπου ο συγγραφέας αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμος. Παρατηρήσεις χωρίς παιδαγωγικό βάθος, αποφάσεις χωρίς διαφάνεια, αξιολογήσεις χωρίς αναλογικότητα.
Εύλογα, λοιπόν, τίθενται δημόσια ερωτήματα:
- Πώς είναι δυνατόν, μετά από τρία χρόνια συνεχών στρεβλώσεων και τεκμηριωμένων επισημάνσεων, να μην έχει υπάρξει ουσιαστική θεσμική αυτοκριτική στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής;
- Πώς είναι δυνατόν ο Σπ. Δουκάκης να παραμένει στη θέση του, παρά το βάρος και τη διάρκεια αυτής της προβληματικής διαδικασίας;
- Και πώς είναι δυνατόν να έχουν αλλάξει τρεις υπουργοί Παιδείας και κανένας να μην έχει δεχθεί- να αρνείται δηλαδή- επίσημη, θεσμική συνάντηση με τους εκδότες που στήριξαν και στηρίζουν έμπρακτα το εγχείρημα;
Υπάρχει, τέλος, ένα ακόμη στοιχείο που από μόνο του αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος: το παρόν κείμενο υπογράφεται απρόσωπα. Όχι από επιλογή, αλλά για ευνόητους λόγους. Το γεγονός ότι οι ίδιοι οι συγγραφείς τους εθνικού εκπαιδευτικού έργου δεν αισθάνονται ασφαλείς να τοποθετηθούν επωνύμως για την εμπειρία τους, δεν τιμά κανέναν θεσμό.
Κανείς –ή σχεδόν κανείς– δεν φαίνεται να έχει αντιληφθεί πόσο δομικά λανθασμένη και πόσο ανθρώπινα εξοντωτική υπήρξε αυτή η διαδικασία. Αν η κοινωνία γνώριζε τι πραγματικά σημαίνει να εργάζεσαι επί τρία χρόνια χωρίς αμοιβή, χωρίς σαφές πλαίσιο και με διαρκή θεσμική αβεβαιότητα, η συζήτηση θα ήταν πολύ διαφορετική. Σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα, μια τέτοια διαχείριση δεν θα περνούσε αθόρυβα.
Το Πολλαπλό Βιβλίο θα μπορούσε –και μπορεί ακόμη– να αποτελέσει μια ιστορική τομή για τη δημόσια εκπαίδευση. Καμία μεταρρύθμιση, τους, δεν στέκεται όταν οικοδομείται πάνω στην εξουθένωση, την απαξίωση και τη σιωπή εκείνων που τη δημιουργούν. Αν θέλουμε πραγματικά ποιοτικό εκπαιδευτικό υλικό, οφείλουμε πρώτα να σεβαστούμε τους ανθρώπους που το παράγουν.
Οι -χωρίς αργίες- συγγραφείς του Πολλαπλού Βιβλίου
πηγή https://www.esos.gr
